İNŞAAT İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

inşaat- construction
Standard

İnşaat sektörü, ülkelerin ekonomilerinin gelişmesine çok büyük bir katkı sağlayarak ekonominin canlılığını artırmaktadır. Ülkemizde, gıda ve tekstil sektöründen sonra inşaat sektörü, potansiyeli yüksek sektör olarak gelmektedir. Buna mukabil inşaat sektörü çok sayıda alt sanayi dalının gelişimini de etkileyerek var olmalarına neden olmuştur. İnşaat sektörü ile birlikte inşaat ile ilgili birçok alt sektör etkileşim halindedir. Hazır beton, demir, çimento endüstrisi, tuğla-kiremit fabrikaları gibi bir takım endüstri dalları, inşaat sektöründen dolaysız olarak etkilenmektedirler (Adiloğlu, 2006: 7). İnşaat, Medeni Kanun’da arsa ve arazi üzerinde malzeme ve emek kullanmak suretiyle inşa edilmiş ve düzenlenmiş varlık diye tanımlanmıştır.

Genel anlamı ile inşaat; malzeme ve işçilik kullanımı suretiyle meydana getirilen bir gayrimenkulün yapı kısmına ait faaliyetlerin tümünü içerir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun5’inci maddesinde gerekli tanımlamalar yapılırken yapı kavramı; “karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir” şeklinde açıklanmıştır (Akın, 2010: 1).

1.1. İnşaat Çeşitleri

İnşaat çeşitleri Türk Medeni Kanunu ve Vergi Kanunu açısından ikili bir ayrıma tabi tutulabilir.

1.1.1. Türk Medeni Kanunu Açısından İnşaat Çeşitleri

Türk Medeni Kanunu açısından inşaat çeşitleri taşınır ve taşınmaz inşaat olmak üzere ikiye ayrılır.

1.1.1.1. Menkul ( Taşınır ) İnşaat

Sürekli kalmak amacı olmaksızın, belirli bir hizmet türüne ayrılmak üzere meydana getirilen inşaattır. Menkul inşaata örnek olarak; kulübeler, barakalar, yazlık sinema ve tiyatro sahnelerini, panayırlarda inşa olunan tezgâhlar, bayramlar ve törenler nedeniyle inşa olunan tribünler gösterilebilir. Bu inşaatlar, tapu siciline kaydı gerektirmezler, inşa edenin mülkü olurlar (Akın, 2010: 1).

1.1.1.2. Menkul Olmayan ( Taşınmaz ) İnşaat

Medeni Kanun’da arsa-arazi üzerinde malzeme ve emek kullanımı ile inşa edilmiş ve düzenlenmiş varlıklar olarak ifade edilen inşaat tanımına göre, yapılan şeyin arazi ile birleştirilmiş olması gerekir ve köprüler, liman tesisleri, inşa edilmiş su kanalları, su bentleri, barajlar, binalar ve bunların eklentileri, duvarlar, köprüler, bir köprünün mesnetleri, bir demiryolunun traversleri, raylar, çeşmeler, abideler, maden galerileri ile mahzenler, kanalizasyonlar, telefon ve elektrik direkleri, havagazı boruları, yollar, meydanlar, tüneller kuyular vb. çalışmalar menkul olmayan inşaat kavramı içine girmektedir (Yereli vd., 2011: 114). Taşınmaz inşaatlar toprağa bağlı olarak ( arsa ve arazi üzerine) ve devamlı kalmak amacıyla meydana getirilmiş bulunan ekonomik değer taşıyan yapılardır. Bunlar menkul inşaat dışında kalan ve toprağa doğrudan doğruya veya vasıtalı bir şekilde bağlı olan inşaatlardır. Taşınmaz mallar grubuna giren inşaatların özellikleri ve yapımında gerekli uzmanlık ve teknik nedenlerden dolayı üç ayrı grupta toplanabilir (Akın, 2010: 2). i. Konutlar: Ev, apartman vb. ii. Ticari, sosyal ve kültürel yapılar: İşyeri, fabrika binası, hastane, okul, spor tesisleri vb. iii. Özel Uzmanlık İsteyen İnşaatlar: Yol, köprü, baraj vb.

1.1.2. Vergi Hukuku Yönünden İnşaat Çeşitleri

Vergi kanunları açısından inşaatlar, özel inşaatlar ve taahhüt şeklinde inşaat işleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

1.1.2.1. Özel İnşaatlar

Özel inşaatlar yapılış biçimlerine göre üç gruba ayrılır (Kavacık, 2008: 4). i. Kendi nam ve hesabına bina inşa ederek satmak amacıyla yapılan inşaat işleri (yap-sat şeklinde), ii. Kat karşılığı inşaat işleri (konut ve işyeri inşaatları), iii. Satmak amacı olmaksızın kendi arsa veya arazi üzerine ya da gecekondu olarak başkalarının arazileri üzerinde yapılan inşaat işleri.

1.1.2.2. Taahhüt Şeklinde İnşaatlar

Kendi nam ve hesabına gerçek ve tüzel kişilere karşı sözleşmeli ya da sözleşmesiz olarak ve bir ücret karşılığı bir işin yapılmasını veya teslim edilmesini üslenmektir. Başkası adına yapılan inşaat işleri taahhüt kapsamında yer almakta ve uygulamada inşaat taahhüt ve onarım işleri olarak ifade edilir (Şenlik, 2013: 21). Bir inşaat faaliyetinin inşaat taahhüt ve onarım işi olarak kabul edilmesi için şu özellikleri taşıması gerekir (Akın, 2010: 4). i. İşin yapılmasını isteyen bir tarafın bulunması gerekir. ii. İşin yapılmasını üstlenen ikinci bir tarafında bulunması gerekir. iii. Sözleşmeye konu olan inşaat taahhüt ve onarım işinin bulunması gerekir. iv. İnşaat taahhüt ve onarım işinin belli bir ücret karşılığı yapılıyor olması gerekir.

Makale Bilgisi:

Çemberlitaş, İ., & ŞEKER, K. (2018) UMS 11 İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ KAPSAMINDA YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETLERİNİN RAPORLANMASI1. DİCLE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ8(16), 167-200.

http://www.dicle.edu.tr/Contents/0ab59c23-5134-4a00-8e26-a55db9989cf7.pdf